Trang chủ › Qiangua
Quẻ chủ, quẻ biến, hào động là gì? Hiểu cấu trúc một quẻ Kinh Dịch
Bài viết này dành cho mục đích tự chiêm nghiệm và giải trí.
Gieo quẻ xong, nhiều người mới bị kẹt ngay bước tiếp theo: sáu vạch vừa vẽ ra phải xem thế nào? Bài này không nói đến ý nghĩa của quẻ cụ thể nào, chỉ giải thích cấu trúc của một quẻ, để bạn biết nên bắt đầu đọc từ đâu.
Bắt đầu từ một hào
Hào là đơn vị nhỏ nhất của quẻ, chỉ có hai loại:
- Hào dương ⚊: một vạch liền
- Hào âm ⚋: một vạch đứt ở giữa
Ba hào thành quẻ: bát quái
Chồng ba hào lên nhau có 2 × 2 × 2 = 8 tổ hợp, đó là bát quái: Càn, Đoài, Ly, Chấn, Tốn, Khảm, Cấn, Khôn, tượng trưng cho trời, đầm, lửa, sấm, gió, nước, núi, đất.
Sáu hào thành quẻ: 64 quẻ
Hai quẻ đơn chồng lên nhau thành một trong 64 quẻ:
- Ba hào dưới là quẻ hạ (nội quái), thường được xem là bản thân, nội tâm, khởi đầu của sự việc
- Ba hào trên là quẻ thượng (ngoại quái), thường được xem là hoàn cảnh bên ngoài, người khác, diễn biến của sự việc
Sáu hào được tính từ dưới lên: hào sơ, hào hai, hào ba, hào tư, hào năm, hào thượng. Vị trí cũng mang ý nghĩa, ví dụ hào sơ như lúc sự việc mới bắt đầu, hào thượng như lúc đã đi đến cùng.
Quẻ chủ, hào động, quẻ biến
- Quẻ chủ: quẻ gieo được, thể hiện trạng thái hiện tại
- Hào động: hào «sẽ biến» khi gieo (số 6 và 9 khi gieo xu, hoặc hào tính ra trong Mai Hoa), là chỗ đang thay đổi và đáng chú ý nhất
- Quẻ biến: quẻ có được sau khi đổi âm dương ở hào động, thể hiện hướng của sự thay đổi
Có thể hình dung như một quá trình: quẻ chủ là hiện tại, hào động là bước ngoặt, quẻ biến là nơi sự việc có thể đi tới.
Số hào động khác nhau thì đọc thế nào?
Truyền thống có nhiều cách, dưới đây là cách đơn giản phổ biến, hợp với người mới:
| Số hào động | Trọng tâm khi đọc |
|---|---|
| 0 | Chỉ xem tổng thể quẻ chủ |
| 1 | Lấy hào đó làm chính, tham khảo quẻ chủ |
| 2–3 | Xem các hào động, đối chiếu quẻ chủ với quẻ biến |
| 4–5 | Trọng tâm chuyển sang quẻ biến |
| 6 | Lấy tổng thể quẻ biến làm chính |
Mỗi thầy có quy tắc hơi khác nhau, hãy chọn một cách mình hiểu và dùng cố định.
Nâng cao: quẻ hỗ
Một số cách đọc còn xem quẻ hỗ: lấy hào hai, ba, tư làm quẻ hạ, hào ba, tư, năm làm quẻ thượng, tạo thành quẻ mới để xem trạng thái ẩn bên trong sự việc. Người mới có thể bỏ qua, đợi quen quẻ chủ và quẻ biến rồi hãy tìm hiểu.
Tóm lại
Thứ tự đọc có thể là: xem tổ hợp quẻ thượng và quẻ hạ để cảm nhận bức tranh chung; rồi xem vị trí hào động; cuối cùng xem quẻ biến để nghĩ về hướng đi. Điều quan trọng không phải học thuộc đáp án, mà là dùng cấu trúc này để sắp xếp suy nghĩ của mình.